Werken en zwangerschap, waar kan ik rekening mee houden.
Zwanger zijn en werken gaat vaak samen, maar vraagt soms om aanpassingen. Doe je lichamelijk zwaar werk, werk je onregelmatige diensten of ervaar je veel stress op je werk? Dan is het verstandig om al vroeg stil te staan bij de vraag of je je werk veilig kunt blijven doen tijdens de zwangerschap.
Ben je al zwanger, ga dan zo vroeg mogelijk het gesprek aan op je werk. Per functie en per werkplek kunnen de belasting en risico’s namelijk verschillen. Wat voor de ene zwangere goed vol te houden is, kan voor een ander te zwaar zijn. Door op tijd in gesprek te gaan, is er meer ruimte om passende oplossingen te vinden.
Wetgeving en verantwoordelijkheden
Volgens de wet is je werkgever verplicht om ervoor te zorgen dat jij veilig en gezond kunt werken tijdens je zwangerschap, bevalling en kraamtijd. Deze verantwoordelijkheid geldt zowel voor jouw gezondheid als voor die van je ongeboren kind.
Kun je door je zwangerschap je werk tijdelijk niet volledig uitvoeren, dan is het belangrijk dit altijd te bespreken met je werkgever. Samen kan worden gekeken naar aanpassingen in werkzaamheden, werktijden of taken.
Je bent verplicht om je werkgever uiterlijk 7 weken vóór de uitgerekende datum te informeren dat je zwanger bent. Bij een meerlingenzwangerschap is dat 9 weken van tevoren. In de praktijk is het vaak helpend om dit eerder te doen, vooral als je werk lichamelijk of mentaal belastend is.
Doe je werk dat schadelijk kan zijn voor jou of je (ongeboren) kind, dan moet je werkgever hiervoor een oplossing bedenken. Je kunt hierover ook advies vragen aan de bedrijfsarts. De bedrijfsarts heeft een geheimhoudingsplicht en mag jouw zwangerschap of kinderwens niet delen met je werkgever als jij dat niet wilt.
Zwangerschap en lichamelijke belasting
Zwanger zijn en werken kan een grote impact hebben op je lichaam. Bepaalde werkzaamheden kunnen niet alleen belastend zijn voor jou, maar ook risico’s opleveren voor je zwangerschap.
Voorbeelden van lichamelijk belastend of schadelijk werk zijn:
- Het tillen en verplaatsen van zware spullen zoals dozen, rolcontainers, patiënten of kinderen
- Duwen en trekken van zware objecten
- Veel bukken, hurken of knielen, zoals in de kinderopvang
- Lang staan of veel lopen, bijvoorbeeld in de horeca of zorg
- Lawaai boven de 80 decibel
- Trillingen door machines of voertuigen
- Werken onder overdruk, zoals bij duiken
- Werken in extreme hitte of kou
Naast lichamelijke belasting speelt ook stress een belangrijke rol. Ongezonde stress ontstaat bijvoorbeeld door hoge werkdruk, weinig hersteltijd of onvoldoende steun vanuit de werkomgeving. Langdurige stress kan een negatieve invloed hebben op zowel jouw gezondheid als die van je kind. Het is daarom belangrijk om signalen van overbelasting serieus te nemen en bespreekbaar te maken.
Extra pauzes en rust tijdens de zwangerschap
Tijdens je zwangerschap heb je wettelijk recht op extra rustmomenten op je werk. De wet noemt geen vast aantal of vaste duur van deze pauzes. Dat komt omdat iedere zwangerschap anders is en de behoefte aan rust afhankelijk is van je werk, je gezondheid en de fase van je zwangerschap.
Extra rust kan er in de praktijk bijvoorbeeld zo uitzien:
- Een extra korte pauze gedurende de werkdag
- Vaker even kunnen zitten of liggen
- Je werktempo aanpassen
- Taken tijdelijk wijzigen of afwisselen
- Minder tillen of minder fysiek belastend werk
Heb je klachten zoals vermoeidheid, harde buiken, duizeligheid, bekkenklachten of spanningsklachten, dan is extra rust geen gunst maar een recht. Je hoeft niet te bewijzen dat je rust nodig hebt. Wel is het belangrijk dat je aangeeft wat je voelt en nodig hebt.
Kom je er samen met je werkgever niet uit, dan kan de bedrijfsarts meedenken en adviseren. Het advies van de bedrijfsarts weegt zwaar en helpt vaak om duidelijkheid te creëren.
Zwangerschaps en bevallingsverlof
Als je zwanger bent, heb je recht op zwangerschaps en bevallingsverlof. In totaal gaat het om minimaal 16 weken verlof.
Je zwangerschapsverlof kan ingaan vanaf 6 weken vóór de uitgerekende datum. Uiterlijk 4 weken vóór de uitgerekende datum moet je stoppen met werken. Na de bevalling heb je recht op minimaal 10 weken bevallingsverlof.
Tijdens dit verlof ontvang je een uitkering ter hoogte van je salaris. Deze wordt aangevraagd door je werkgever.
Extra bescherming na de bevalling
Ook na de bevalling heb je extra bescherming op je werk. Je hebt recht op tijd en ruimte om borstvoeding te geven of te kolven, tot 9 maanden na de bevalling. Je werkgever moet zorgen voor een geschikte, afgesloten en hygiënische ruimte en deze tijd wordt doorbetaald.
Daarnaast mag zwangerschap of bevalling nooit een reden zijn voor ontslag of benadeling op het werk. Je bent wettelijk beschermd in deze periode.
Wat kun je zelf doen
- Ga op tijd in gesprek met je werkgever
- Geef aan wat je nodig hebt om je werk veilig te kunnen doen
- Luister naar de signalen van je lichaam
- Schakel de bedrijfsarts in als je twijfelt of vastloopt
Zwanger zijn is geen ziekte, maar vraagt wel om zorgvuldigheid, aanpassing en duidelijke communicatie.
